Yeni emisyon raporu, IPCC’de tıkanan takvim, tartışmalı finansman ve Antalya’ya gelmeden önce bilinmesi gerekenler.
COP31'e üç hafta kaldı. Birleşmiş Milletler'in yeni emisyon raporu, dünyayı 1,5°C sınırına geri götürebilecek yolun giderek daraldığını söylüyor. Aynı hafta ülkeler, bu mücadelenin temelini oluşturan bilimsel değerlendirmelerin takviminde bile uzlaşamadı. Addis Ababa'daki IPCC toplantısı sonuçsuz dağıldı.
Antalya'daki zirvenin gündemi bu gerilimin içinde şekilleniyor. Avrupa Birliği ortak müzakere pozisyonunu kabul etti; ancak yoksul ülkelerin talep ettiği finansmanın geleceği belirsiz. Türkiye bir yandan COP31'e hazırlanıyor, diğer yandan Çevre Bakanlığının ağustosta yeni kömür üniteleriyle ilgili ÇED iptal kararını temyize taşıması hâlâ önemli bir siyasi tartışma konusu. İstanbul'da dört kişinin hayatını kaybettiği seller de iklim uyumunun kâğıt üzerindeki hedeflerden çok daha somut bir anlam taşıdığını hatırlattı.
Bu haftaki sayıda bilim, diplomasi, finansman ve Antalya'ya gelecekler için son hazırlık bilgileri var. COP31Radar, COP31’e katılacak kurumların iklim iletişimi, toplantı ve etkinlik planlaması ile Antalya’daki yerel hazırlıklarına da destek veriyor. Son dakika da olsa ulaşabilirsiniz.
COP27 ve COP28’de şirketlerin açıklamaları, plastik kirliliğinden emisyon hedeflerine kadar kamuoyu önünde sorgulandı. COP31’e gelirken kendi iddialarınızı bir kez de eleştirel gözle okuyun.
Analizin tamamını oku (İngilizce) ↗UNFCCC'ye kabul edilmiş STK ve hükümetlerarası kuruluşların temsilci aday gösterme süresi 10 Ağustos'ta sona erdi. Zamanında aday gösterilenlerin kayıt onayı 8 Kasım, 23.59 CET'e kadar sürüyor; ülke ve BM delegasyonlarının takvimi farklı. Yaka kartı dağıtımı 3 Kasım'da başlıyor. Blue Zone'da resmî görüşmeler için ayrılan ücretsiz toplantı odalarının kullanımında ise kuruluş başına günlük 55 dakika ve en az beş katılımcı koşulu var. UNFCCC katılımcı rehberi.
COP31'in halka açık Green Zone alanı için ziyaretçi kayıtları resmî sitede devam ediyor. Sergiler, konuşmalar, atölyeler ve sivil toplum, üniversite ve şirketlerin yer aldığı buluşmalar burada düzenlenecek. Blue Zone akreditasyonu gerekmiyor. Ev sahibi ülkenin sık sorulan sorularına göre giriş genel olarak ücretsiz; ziyaretler için çoğu durumda ön kayıt gerekiyor. Kayıt ekranı ve ziyaretçi bilgileri COP31 ziyaretçi rehberinde, alanın kapsamı ise Green Zone sayfasında bulunuyor.
Climate Action Innovation Zone, 10–11 Kasım’da Belek’teki Sueno Hotels Deluxe Belek Convention & Meeting Center’da düzenlenecek. Programda Sustainable Innovation Forum, iklim finansmanı ve elektrifikasyon oturumları, yuvarlak masa toplantıları ve ikili görüşme alanları yer alıyor. Katılım için organizatörün kendi başvuru ve kayıt sistemi kullanılıyor. Program ve katılım bilgileri.
Resmî COP31 programı Antalya EXPO Center'da yürütülürken, bağımsız toplantıların bir kısmı Belek ve kentteki başka mekânlarda yapılacak. UNFCCC'nin ücretsiz konferans servisleri, resmî konaklama platformunda listelenen otellerin durakları üzerinden çalışacak; farklı bir otelde kalanların en yakın durağa ayrıca ulaşması gerekebilir. Resmî ulaşım haritası yayımlandı. Günlük UNFCCC oturumları, Green Zone etkinlikleri ve bağımsız organizatör programları ayrı kaynaklardan duyuruluyor. UNFCCC konferans takvimi · COP31 ulaşım rehberi.
Yeni Emissions Gap Report, en düşük aşım senaryosunda sıcaklık artışının 1,7–1,8°C'de tepe yapabileceğini hesaplıyor. Bu senaryonun gerektirdiği küresel emisyon azaltımı, 2025'e kıyasla 2035'te %45. Mevcut ulusal iklim planları yeterli düzeyde değil. UNEP.
Addis Ababa toplantısı, yedinci değerlendirme raporunun ne zaman tamamlanacağı konusunda anlaşma sağlanamadan askıya alındı. Marshall Adaları temsilcileri gecikmeye sert tepki gösterdi. 2028'deki küresel durum değerlendirmesinin hangi bilimsel bilgilerle yapılacağı hâlâ tartışmalı. Reuters.
Konsey, Paris Anlaşması'nın daha hızlı uygulanmasına ve emisyon azaltımına ağırlık veren COP31 sonuçlarını kabul etti. Aynı hafta ortaya çıkan taslak belgede yeni finansman taahhütlerinin bulunmaması ise gelişmekte olan ülkelerle yaşanabilecek anlaşmazlığı şimdiden görünür kıldı. AB Konseyi · Reuters.
IMF ve Dünya Bankası toplantılarında borç yükü yeniden öne çıktı. OECD'nin Nisan ayında yayımladığı öncü verilere göre resmî kalkınma yardımı 2025'te reel olarak %23,1 azaldı. UNCTAD'a göre gelişmekte olan ülkelerin dış borcu aynı yıl 12,3 trilyon dolara ulaştı. İklim politikalarının finansmanı bu ortamda tartışılıyor. Reuters · OECD · UNCTAD.
Haftanın şiddetli yağışları yolları, evleri ve işyerlerini su altında bıraktı. AP'nin 17 Ekim tarihli haberine göre dört kişi öldü; binlerce hasar ihbarı yapıldı. Afet, Türkiye'nin COP31'e götürdüğü dayanıklı kentler gündemini de tartışmaya açtı. Associated Press.
Cape Town'daki Africa Energy Week etkinliğinde çevre örgütleri yeni petrol ve gaz aramalarına karşı gösteri yaptı. Petrol ve gaz yatırımları için kurulan platformların karşısında, fosil yakıtlardan çıkış talebinin COP31 öncesinde büyüdüğü bir başka cephe vardı. Associated Press.
UNEP’in son raporu, 1,5°C hedefine dönüşün giderek zorlaştığını gösteriyor. Yeni azaltım oranları hükümetlerin önünde.
UNEP'in 14 Ekim'de yayımladığı rapor, uzun süredir bilinen bir gerçeği daha sert bir çerçeveye oturttu. Mevcut ulusal iklim planları, Paris Anlaşması'nın 1,5°C hedefiyle uyumlu bir emisyon patikası oluşturmuyor. Raporda incelenen en düşük aşım senaryosunda bile küresel ısınma önce 1,7–1,8°C'ye çıkıyor. Daha sonra 1,5°C seviyesine dönüş, hızlı emisyon azaltımlarının yanında büyük miktarda karbondioksitin atmosferden uzaklaştırılmasına dayanıyor.
Bunun için dünyanın 2025 emisyonlarını 2030'a kadar %18, 2035'e kadar %45, 2040'a kadar %69 azaltması gerekiyor. Bunlar verilmiş sözler veya gerçekleşmiş kesintiler değil; UNEP'in hesapladığı yolun büyüklüğünü gösteriyor.
Büyük ekonomiler fosil yakıt kullanımını sürdürecek politikaları korurken bu rakamlara ulaşmak giderek zorlaşıyor. Elektrik üretiminde ve ulaşımda dönüşüm hızlanabilir; sanayinin, binaların ve enerjinin karbondan arındırılması için gerekli teknolojiler de gelişiyor. Rapor, işe yaradığı kanıtlanmış politikaların daha geniş ölçekte uygulanabileceğini söylüyor. Ancak 2035'e birkaç yıl kala yeni fosil yakıt yatırımlarına açılan alan, temiz enerji kazanımlarının etkisini zayıflatıyor.
Antalya'da konuşulacak elektrifikasyon, yatırım ve teknoloji başlıkları bu tabloya yanıt üretmek zorunda. İklim eyleminin siyasi ağırlığı, emisyonları ne kadar hızlı düşürdüğüyle ölçülecek. Gelişmekte olan ülkelerin finansman ve teknolojiye erişimi ise bu dönüşümün hızını doğrudan belirleyecek.
IPCC’nin Addis Ababa toplantısı rapor takviminde anlaşma sağlayamadı. Küçük ada ülkeleri bilime daha hızlı erişmek istiyor.
Dünyanın en kapsamlı iklim bilimi değerlendirmelerini hazırlayan IPCC, Addis Ababa'daki toplantısından takvim kararı çıkaramadı. Bir sonraki büyük değerlendirme raporunun 2028'deki küresel durum değerlendirmesine yetişip yetişmeyeceği uzun süredir tartışılıyor. 16 Ekim'de toplantı askıya alındı; görüşmelerin daha sonra sürdürülmesi bekleniyor.
Anlaşmazlığın iki ciddi boyutu var. Bir grup ülke, güncel bilimsel bulguların 2028 değerlendirmesine yetişmesinde ısrarlı. Özellikle küçük ada ülkeleri açısından hızlı kararlar varoluşsal önemde. Diğer ülkeler, Güney'deki araştırmacıların ve yeterli kaynağa sahip olmayan bilim kurumlarının sürece katılabilmesi için daha fazla zaman gerektiğini savunuyor. Bu temsil sorunu gerçek ve uzun süredir çözülememiş durumda.
Fakat takvimin belirsiz bırakılması küçük ada ülkelerinin ve iklim etkilerini en ağır yaşayan toplumların elindeki bilimsel dayanağı da zayıflatabilir. Marshall Adaları iklim temsilcisi Tina Stege'nin tepkisi bu kaygıyı ortaya koydu. Bilimsel eşitliği güçlendirmek için araştırma fonları, katılım desteği ve daha kapsayıcı süreçler gerekli. Takvim tartışmasının sürüncemede kalması ise iklim müzakerelerine zaman kazandırmıyor.
Antalya'da müzakerelere katılan hükümetlerin bu anlaşmazlığı görmezden gelmesi zor. İklim bilimi daha büyük aciliyete işaret ederken ülkelerin ortak bilimsel değerlendirmeyi zamanında hazırlaması da uluslararası işbirliğinin parçası.
AB’nin COP31 tutumu belli oldu; yoksul ülkeler daha ağır borç yükü ve daralan kalkınma yardımıyla karşı karşıya.
Avrupa Birliği Konseyi 12 Ekim'de COP31 müzakere pozisyonunu kabul etti. Konsey metni bilimsel temelli emisyon azaltımını ve Paris Anlaşması'nın uygulanmasını hızlandırmayı savunuyor. Aynı gün Reuters'ın haberleştirdiği daha önceki taslakta, BM emisyon azaltımı çalışma programının uzatılması ve ülkelerin daha hızlı uygulamaya yönelmesi gibi öneriler bulunuyordu.
Gelişmekte olan ülkelerin masaya getireceği soruların başında finansman gelecek. Reuters'ın aktardığı taslak yeni AB finansman taahhütleri içermiyordu. Buradan AB'nin hiç iklim finansmanı sağlamadığı sonucu çıkmıyor; ancak mevcut katkıların büyüklüğü, koşulları ve bunlara erişim konusundaki anlaşmazlık sürüyor.
Uluslararası kalkınma finansmanındaki durum bu tartışmayı daha da sertleştiriyor. OECD'nin Nisan ayında açıkladığı 2025 öncü verileri, resmî kalkınma yardımlarında tarihin en büyük yıllık düşüşünü gösterdi: %23,1. UNCTAD'a göre gelişmekte olan ülkelerin toplam dış borcu 12,3 trilyon dolara ulaştı. Dış borç faizleri ve geri ödemeleri büyürken uyum yatırımları, temiz enerji altyapısı ve kamu hizmetleri daha dar bütçelerle yarışıyor.
İklim finansmanı ile genel kalkınma yardımının bütünüyle aynı kalemler olmadığını biliyoruz. Yine de aynı hükümetler ve mali kurumlar üzerinde baskı var. İklim krizine en az katkıda bulunmuş toplumların daha pahalı krediyle uyum sağlaması bekleniyorsa, adil geçiş ve kayıp-zarar vaatlerinin inandırıcılığı sarsılır.
Antalya'da taahhütlerin büyüklüğü kadar hibelerin payı, borçlanma koşulları ve paraya erişim süreçleri de tartışmanın merkezinde olacak.
AB Konseyi · Reuters · OECD · UNCTAD.
Ev sahibi Türkiye, iklim liderliğini kömür santralleri ve afet politikalarına yönelik eleştirilerle birlikte taşıyor.
İstanbul'daki sellerin ardından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum iklim uyumunun ve dere yataklarındaki yapılaşmanın önemine dikkat çekti. AP'nin 17 Ekim tarihli haberinde dört kişinin hayatını kaybettiği, binlerce hasar bildirimi yapıldığı yer alıyor. Yağışların yol açtığı yıkım, altyapı ve kentleşme tercihleri üzerine yeni bir tartışma yarattı.
COP31'in ev sahibi Türkiye için iklim politikası tartışması kentlerle sınırlı kalmıyor. Kahramanmaraş'ta Afşin-Elbistan A Termik Santrali'ne eklenmesi planlanan iki kömür ünitesinin ÇED olumlu kararı Temmuz ayında mahkeme tarafından iptal edildi. Mahkemenin çevre ve sağlık etkilerinin yeterince ortaya konmadığı yönündeki kararını, Bakanlık ve projeyi yürüten şirket Ağustos ayında Danıştay'a taşıdı. Bakanlık, çevresel etkilerin ÇED sürecinde incelendiğini ve projenin enerji arz güvenliği bakımından kamu yararı taşıdığını savunuyor. Çevre örgütleri ve bölge sakinleri ise yeni ünitelerin bölgedeki sağlık ve ekoloji sorunlarını ağırlaştıracağını söylüyor.
Bu dosya bu haftanın yeni bir mahkeme kararı değil. COP31 yaklaşırken Türkiye'nin uluslararası iklim hedefleriyle iç enerji tercihlerini birlikte düşünmek açısından önemini koruyor. Temyizin daha sonraki hukuki sonucu bu sayı için ayrıca doğrulanmadı. Türkiye Başkanlığı elektrifikasyon ve sıfır atık gibi girişimleri öne çıkarıyor; buna karşın kömürden çıkış için bir takvim açıklanması talebi sivil toplum tarafından uzun süredir dile getiriliyor. Haziranda Türkiye ve Avustralya'dan 94 sivil toplum kuruluşu, COP31 başkanlıklarından fosil yakıtlardan uzaklaşmayı müzakerelerin merkezine almasını istedi.
Antalya'da iklim liderliğinin inandırıcılığı, uluslararası kürsüde kullanılan dil kadar ev sahibi ülkenin enerji, çevre ve kentleşme kararları üzerinden de tartışılacak. Kömür bölgelerinde yaşayanların sağlığı, iklim politikasının doğrudan bir parçası.
AP, İstanbul selleri · bianet, Afşin-Elbistan temyizi — 4 Ağustos · Greenpeace Türkiye, ÇED kararı · 94 kuruluşun ortak çağrısı.
Türkiye ve Avustralya'nın yürüttüğü çevrimiçi istişarede taraflardan COP31'in öncelikli siyasi sonuçlarına ilişkin görüşler istendi. UNFCCC.
Climate Action Network, Addis Ababa'daki toplantının takvim anlaşması olmadan bitmesini eleştirdi. CAN.
Doğa koruma ve arazi kullanımı, Antalya'daki iklim görüşmeleriyle yakından ilişkili olacak. COP17, iklim zirvesinden ayrı bir BM müzakere süreci. AB Konseyi.
COP31 Başkanlığı, küresel atık üretimindeki artışın 2035'e kadar yarıya indirilmesini hedefliyor. Hazırlanan platformun resmî müzakerelerden ayrı ilerlemesi planlanıyor. Folha.
COP27 ve COP28 örnekleri üzerinden şirketlerin iklim iddialarıyla kamuya açık belgeleri arasındaki tutarlılığı inceledik. Yazının tamamı (İngilizce) →
Reuters, ısınan denizlerin Akdeniz kaplumbağalarının popülasyonları üzerindeki etkilerini ele aldı. Reuters.
Emisyon azaltımı ile iklim finansmanı talepleri Antalya'daki ana siyasi gerilimler arasında. Fosil yakıtlardan çıkış, bilimsel bilgiye zamanında erişim ve kırılgan toplulukların müzakerelerde temsili için ortak gündem gelişiyor. Ülke delegasyonlarıyla yapılacak görüşmelerde somut taleplerin belirginleşmesi önem kazanıyor.
İstanbul selleri, riskli yerleşim alanları, altyapı yatırımları ve kırılgan nüfusun korunmasına ilişkin tartışmaları büyüttü. Kentlerin uyum ihtiyacı ile kullanabildikleri kaynaklar arasındaki açık, COP31'in uluslararası finansman gündemine bağlanıyor.
Elektrifikasyon, atık ve iklim çözümleri Antalya'da görünür olacak. Kamuoyunun ilgisi artarken gerçek emisyon azaltımı, fosil yakıt bağımlılığı ve açıklanan projelerin toplumsal etkileri hakkındaki sorular da daha fazla sorulacak.
COP31’e üç hafta kala iklim hareketinin talepleri belirginleşiyor. Climate Action Network International, Pasifik’teki Pre-COP toplantılarının ardından hükümetlerin uyum finansmanı, fosil yakıtlardan uzaklaşma ve adil geçiş konusunda yeterli ilerleme sağlamadığını söyledi. Ağın çağrısı, Antalya’da işçileri ve toplulukları destekleyecek Belém–Antalya Adil Geçiş Mekanizmasının somut bir yapıya kavuşmasını da içeriyor.
COP31’e üç hafta kala iklim hareketinin talepleri belirginleşiyor. Climate Action Network International, Pasifik’teki Pre-COP toplantılarının ardından hükümetlerin uyum finansmanı, fosil yakıtlardan uzaklaşma ve adil geçiş konusunda yeterli ilerleme sağlamadığını söyledi. Ağın çağrısı, Antalya’da işçileri ve toplulukları destekleyecek Belém–Antalya Adil Geçiş Mekanizmasının somut bir yapıya kavuşmasını da içeriyor.
İklim finansmanı konusundaki itiraz daha geniş. Amnesty International’ın yayımladığı ve yaklaşık 150 sivil toplum kuruluşunun imzaladığı ortak çağrı, tarihsel sorumluluğu daha yüksek olan zengin ülkelerden yeni ve çok yıllı finansman taahhütleri istiyor. Yoksul ülkeler artan borç ödemeleriyle uğraşırken uyum yatırımlarını krediyle finanse etmeleri, iklim krizinin maliyetini en az sorumlu olanlara yüklemeyi sürdürüyor.
CAN Europe ise AB’nin 12 Ekim’de kabul ettiği COP31 pozisyonunda fosil yakıtlardan adil çıkış ve uyum finansmanı için yeterince somut bir yol bulunmadığını belirtti. Bu eleştiriler hükümetlerin müzakere pozisyonlarıyla aynı şey değil; Antalya’ya taşınan güçlü ve açık siyasi talepler. UNEP’in son raporundaki emisyon açığı da bu taleplerin zaman baskısını büyütüyor.
İki hafta boyunca yeni platformlar, anlaşmalar ve gönüllü programlar duyacağız. COP31Radar olarak kararların fosil yakıt kullanımını, kamusal finansmanı ve iklimden en fazla etkilenen insanların yaşam koşullarını nasıl değiştirdiğini takip edeceğiz.
COP17, 19–30 Ekim: Erivan'daki biyoçeşitlilik müzakereleri doğa finansmanı ve koruma hedeflerinde ilerleme sağlayabilecek mi?
IPCC: Addis Ababa'daki anlaşmazlıktan sonra rapor takvimi için yeni görüşme tarihi açıklanacak mı?
COP31 müzakereleri: AB'nin kabul ettiği pozisyona karşı diğer ülke gruplarından hangi yanıtlar gelecek? Finansman başlığında yeni teklif var mı?
Antalya hazırlıkları: Konferans programı, katılımcı platformu ve ulaşım ayrıntıları hangi ölçüde kesinleşecek?
Dünyanın dört yanından binlerce insan birkaç hafta sonra Antalya'da buluşacak. Kimileri emisyonları azaltmak için yeni ortaklıklar arayacak, kimileri zarar gören topluluklar adına müzakere edecek, kimileri de fosil yakıtlardan uzaklaşma taahhütlerinin neden geciktiğini hatırlatacak. Biz burada alınan kararları ve onların gündelik hayattaki karşılığını takip edeceğiz.
Antalya'da COP31'e hazırlanan kurumlara toplantı ve etkinlik planlaması, iklim iletişimi ve yerel koordinasyon konularında da yardımcı oluyoruz. COP31Radar hizmetlerimize göz atın →
COP31Radar Weekly, Social Institute of Change and Impact (SICI) tarafından Antalya'dan yayımlanan bağımsız bir yayındır. UNFCCC veya COP31 ev sahibi ülke yönetiminin resmî kanalı değildir.