COP31 için her şey hazırsa, sürdürülebilirlik raporunu bir daha açın.

COP31'de bir şirket yöneticisinin başına gelebilecek en tatsız şeylerden birini düşünelim. Konuşmasını bitiriyor, şirketin iklim çalışmalarını anlatıyor. Ardından bir gazeteci söz alıyor.

“Emisyonlarınızı yüzde 30 azalttığınızı söylediniz. Fakat sürdürülebilirlik raporunuzda bu oranın yalnızca belirli faaliyetleri kapsadığı yazıyor. Şirketin toplam emisyonlarındaki değişim ne kadar?”

Bu varsayımsal bir sahne. Fakat hiç de uzak bir ihtimal değil. Üstelik böyle bir soruyla karşılaşmak için yanlış bilgi vermiş olmak gerekmiyor. Bazen doğru bir veriyi eksik anlatmak yeterli.

Geçmiş iklim zirvelerinde yaşananlar, şirketlerin düşündüğümüzden daha fazla noktada sorgulanabildiğini gösteriyor.

Dubai'de düzenlenen COP28'in resmî internet sitesinde “düşük karbonlu” sürüme geçme seçeneği vardı. Kullanıcı düğmeye bastığında fotoğraflar kayboluyor, site daha sade görünüyordu.

Ancak ABC News'ün Ekim 2023'te yaptığı inceleme önemli bir ayrıntı buldu. Fotoğraflar görünmese bile sayfanın ilk uygulamasında arka planda indirilmeye devam ediyordu. İddia edilen tasarrufun ne ölçüde gerçekleştiği sorgulandı.

Organizatörler gazetecilerin sorularının ardından siteyi değiştirdi. Ancak dünyanın en önemli iklim toplantısının resmî sitesi, konferans başlamadan greenwashing eleştirilerine konu olmuştu.

Muhtemelen kimse böyle bir sonuç beklemiyordu. Çevreye duyarlı bir uygulama geliştirilmişti. Fakat “düşük karbonlu” ifadesinin gerçekte neyi karşıladığı yeterince sınanmamıştı. Basit bir teknik kontrol, ciddi bir iletişim sorununu önleyebilirdi.

Coca-Cola'nın COP27 sponsoru olacağı açıklandığında şirket açısından önemli bir görünürlük fırsatı doğmuştu. Çevre örgütleri ise bu kararı, şirketin plastik kirliliğindeki rolünü gündeme getirerek eleştirdi.

Break Free From Plastic'in 2022 yılı marka denetiminde Coca-Cola, gönüllülerin topladığı markalı plastik atıklar içinde beşinci yıl üst üste en çok tespit edilen marka olarak raporlandı. Bu araştırma dünyadaki bütün plastik atıkları saymıyordu. Ancak sponsorluğa yöneltilen eleştiriler için somut bir dayanak oluşturdu.

Coca-Cola'nın geri dönüşüm ve emisyon azaltımı hakkında kamuya açıklanmış hedefleri vardı. Fakat sponsorluk üzerine çıkan haberlerin önemli bir bölümü, bu hedeflerin anlatımından çok şirketin plastik ayak izine yoğunlaştı.

Bir şirket COP'a neden katıldığını ve hangi başarılarını anlatmak istediğini çok iyi biliyor olabilir. Gazeteciler veya çevre örgütleri aynı gündemi paylaşmak zorunda değil. Şirketin anlatmadığı konular da haberin merkezine yerleşebilir.

COP28 öncesinde Spendwell adlı bağımsız kuruluş, zirvenin sponsoru olan şirketlerin iklim hedeflerini inceledi. Araştırmada yer alan 24 şirketten yalnızca birinin Science Based Targets initiative (SBTi) tarafından doğrulanmış net sıfır hedefi bulunduğu açıklandı.

Bu, diğer şirketlerin hiçbir iklim çalışması yapmadığı anlamına gelmiyordu. Ancak sponsorların kamuya açıkladığı taahhütlerle bağımsız hedef doğrulaması arasındaki fark, uluslararası basında haber oldu.

Bu haberin dikkat çekici yanı, şirketlerin kamuya açık bilgilerinin karşılaştırılmasının yeterli olması. Kurum dışından bir araştırmacının ulaştığı sonuç, sponsorların kendi sunumlarında öne çıkardığı konulardan daha fazla konuşuldu.

Örneğin üretim birimi başına emisyonlarını azaltan bir şirket, bunu önemli bir başarı olarak duyurabilir. Haklıdır da. Ancak toplam üretim artmış ve mutlak emisyonlar yükselmişse, “Emisyonlarımızı azalttık” ifadesi ciddi bir tartışmaya açık hale gelir.

Aynı sorun iklim hedeflerinde de yaşanabilir. Şirket 2050 için iddialı bir net sıfır hedefi açıklamıştır, fakat ara hedeflerdeki ilerleme geride kalıyordur. Yalnızca uzun vadeli hedefin anlatılması yanlış bilgi sunmak olmayabilir; yine de bugünkü performansa ilişkin eksik bir izlenim verebilir.

Teknik raporlardaki sınırlamalar iletişim materyallerine taşınırken kolayca kaybolabiliyor. Bir konuşmada büyük iddianın yanında küçük görünen açıklama, çoğu zaman iddiayı savunulabilir kılan asıl bilgi.

Konuşmaları ve kampanyaları baştan hazırlamak için zaman sınırlı. Buna gerek de olmayabilir. Ancak COP31'de kullanılacak en önemli beş iklim iddiasını seçip her biri için kaynağa dönmek, beklenmedik sorunları önleyebilir.

Önce oranın veya hedefin neyi ölçtüğünü bulun. Ardından aynı bilginin şirketin önceki raporlarında nasıl anlatıldığına bakın. Bir veri değişmiş veya hesaplama yöntemi güncellenmişse, konuşmayı yapacak kişinin bunu bilmesi gerekir.

En rahatsız edici soruyu da sorun: Şirketinizin iklim çalışmalarına eleştirel yaklaşan biri bu açıklamanın neresine itiraz ederdi?

Bu tür bir kontrolü metni hazırlayan ekipten bağımsız birinin yapması yararlı olabilir. Uzun süre aynı sunum üzerinde çalışan kişiler, ne anlatmak istediklerini çok iyi bildikleri için dışarıdan nasıl anlaşılabileceğini gözden kaçırabiliyor.

Bazen tek kelimeyi değiştirmek yeterlidir. Bazen veri yetersizdir ve iddiayı metinden çıkarmak daha doğru olur. Bir yöneticinin hangi mesajı vereceğini bilmesi kadar, o mesajın hangi soruları gündeme getireceğini de bilmesi gerekir.

COP31 şirketlerin iklim çalışmalarını uluslararası kamuoyuna anlatmaları için önemli bir fırsat. Ancak geçmiş zirvelerde yaşananlar, profesyonelce hazırlanmış bir iletişim çalışmasının tek başına yeterli güvence sağlamadığını gösteriyor.

Bir gazetecinin veya araştırmacının şirketinizin iklim iddialarını incelemek için ihtiyaç duyduğu belgeler büyük olasılıkla zaten internette duruyor.